Is 80% van je smaak op basis van geur?
"Tachtig procent van wat je proeft, komt door je neus." Je hoort het vaak. Het klinkt lekker duidelijk, maar smaak laat zich niet zo makkelijk in een percentage vangen. Wat wel klopt, is dat geur een grote rol speelt in hoe wij ons eten en drinken beleven.
Dat merk je meteen wanneer je verkouden bent. Je tong doet het nog gewoon, maar die koffie of soep lijkt ineens een stuk vlakker. Hoe kan dat? En wat gebeurt er eigenlijk wanneer je een slok koffie neemt?
Smaak is meer dan wat je tong registreert
Je tong herkent vijf basissmaken: zoet, zuur, zout, bitter en hartig. Toch is dat nog lang niet genoeg om het verschil tussen bijvoorbeeld koffie, chocolade en een sinaasappel te herkennen. Daar komt je neus om de hoek kijken.
Tijdens het eten en drinken komen geurstoffen vrij. Een deel daarvan bereikt via de achterkant van je mond je neus. Je hersenen voegen die informatie samen tot wat wij uiteindelijk als "smaak" ervaren.
Daarom kan eten zo vlak lijken wanneer je neus dichtzit. Niet omdat je tong niets meer doet, maar omdat een belangrijk deel van de totale beleving ontbreekt.
Klein experiment
Je hebt er geen laboratorium voor nodig. Neem een slok koffie terwijl je je neus zacht dichtknijpt. Let eerst op wat je op je tong merkt: bitterheid, misschien wat zuur of zoet. Laat daarna je neus weer los terwijl de koffie nog in je mond is.
Vaak komt er dan ineens veel meer herkenning bij. Notige, chocoladeachtige, fruitige of gebrande tonen worden duidelijker. Dat is precies het samenspel tussen smaak en geur in actie.
Wat betekent dit voor koffie op het werk?
Ga maar eens ruiken. Bij een koffieproeverij denken mensen vaak dat het alleen om slokjes gaat, terwijl de neus minstens zo interessant is. Dat maakt proeven meteen toegankelijker en leuker.
Je hoeft geen proever te zijn om verschil te merken. Een paar praktische dingen helpen al: bewaar bonen goed afgesloten, vul niet verder vooruit dan nodig, reinig de koffiemachine volgens de instructies en kies een blend die past bij wat medewerkers graag drinken.
Wil je meer lezen over wat koffiegeur met een ruimte doet? Langerak de Jong heeft daar ook een aparte blog over.
Benieuwd welke koffie het beste bij jullie smaak past? Laat onze koffie-experts meedenken of plan een proefmoment.
Veelgestelde vragen
Nee, daar is geen vast wetenschappelijk percentage voor. Geur is wel een zeer belangrijk onderdeel van smaakbeleving, samen met de vijf basissmaken, temperatuur, textuur en andere prikkels in de mond.
Wanneer je neus verstopt is, bereiken minder geurstoffen de reukzintuigen via de neus. Daardoor mis je een belangrijk deel van de totale smaakbeleving en lijkt eten of drinken vlakker.
Tijdens het malen komen veel vluchtige aromastoffen snel vrij. Daardoor ruik je versgemalen koffie vaak direct en intens.
Ja. Oude koffie-, melk- of productresten kunnen geur en smaak verstoren. Regelmatig reinigen volgens de handleiding helpt de bedoelde koffiesmaak beter tot zijn recht te laten komen.